Кит баласын қалай емізеді?
Өркешті кит — мұртты киттер тобына жататын теңіз сүтқоректісі. Аналығы төлін тірі туып, алғашқы айларда тек сүтпен қоректендіреді. Бірақ бұл емізу құрлықтағы жануарлардікіндей емес: төл су астында қоректенеді, ал сүт өте қою әрі майлы болады.
Өркешті киттердің буаздық мерзімі шамамен 11 ай. Әдетте бір ғана төл туады. Жаңа туған төлдің ұзындығы шамамен 4-5 метр болады. Аналық кит көбіне жылы, тайыздау теңіз аймақтарында төлдейді. Мұндай жерлерде төлге суық аз әсер етеді әрі алғашқы тыныс алу, жүзу дағдыларын меңгеру жеңілдеу.
NOAA дерегіне сүйенсек, өркешті кит төлі анасымен бір жылға дейін бірге жүруі мүмкін. Осы уақытта ол сүт ішеді, анасының жанында жүзеді, тыныс алу ырғағын үйренеді және кейінгі ұзақ көшуге дайындалады.
Суда емізу қалай болады?
Аналық киттің емшек ұштары сыртта көрініп тұрмайды. Олар денесінің төменгі жағындағы екі арнайы қатпардың ішінде жатады. Төл анасының бауыр жағына жақындап, сол тұсты түрткенде емшек ұшы сыртқа шығады.
Төл құрлықтағы төлдер сияқты ұзақ емуге бейімделмеген. Су ішінде ауызбен толық тұмшалап сору қиын. Сондықтан сүтті негізінен аналық киттің өзі бұлшықеттерінің қысымымен төлдің аузына жібереді. Төл тілін науа тәрізді бүгіп, сүттің тамаққа қарай өтуіне көмектеседі.
Сүт суда тарап кетпей ме?
Толық тарап кетпейді. Кит сүті сиыр сүтіндей сұйық емес. Мұртты киттердің сүтінде шамамен 30-50% май, 9-15% ақуыз болады, су мөлшері төмен. Сондықтан ол өте қою, қою қаймаққа немесе тіс пастасына ұқсас келеді.
Майы көп болғандықтан сүт суға бірден араласып кетпейді. Аналық кит сүтті қысқа сәтте төлдің аузына бағыттап жібереді. Аз бөлігі суға тарауы мүмкін, бірақ негізгі бөлігі төлге жетеді.
Неге сүті сонша майлы?
Теңізде жылу сақтау қиын: су денедегі жылуды ауадан әлдеқайда тез әкетеді. Сондықтан төлге тез май қабатын жинау қажет. Сол май қабаты оны суықтан қорғайды, энергия қоры болады және ұзақ жүзуге көмектеседі.
Майлы сүт тағы бір себептен маңызды: аналық кит кей аймақтарда төлдеген кезде аз қоректенеді немесе мүлде қоректенбейді. Ол сүтті өз денесіндегі жиналған май есебінен өндіреді. Яғни төлдің өсуі ананың қорына тікелей байланысты.
Емізу қанша уақытқа созылады?
Ғалымдар камералы белгілер арқылы өркешті киттердің емізуін бақылаған. PeerJ журналында жарияланған зерттеуде сәтті емізу көріністерінің орташа ұзақтығы 23 секунд болған. Емізу 4 метрден 64 метрге дейінгі тереңдікте тіркелген.
Бұл дерек бір маңызды нәрсені көрсетеді: төл анасының жанында жүзіп жүрсе, ол әрдайым сүт ішіп жатыр деген сөз емес. Зерттеуде төл анасының бауыр жағына жақын болған уақыттың көбінде нақты емізу болмағаны анықталған.
Төл қаншалықты тез өседі?
Өркешті кит төлі алғашқы айларда өте тез өседі. Нақты тәуліктік салмақ қосу мөлшері әр дарақта әртүрлі, оны жабайы табиғатта дәл өлшеу қиын. Бірақ мұртты киттерде сүттің жоғары майлылығы төлдің қысқа мерзімде іріленіп, май қабатын жинауына мүмкіндік береді. Көк кит төлінде тәулігіне ондаған килограмм салмақ қосу тіркелген; өркешті китте де өсу қарқыны жоғары, бірақ интернеттегі “күніне 100 фунт” сияқты сандар әрдайым нақты өлшемге емес, жалпылама бағалауға сүйенеді.
